Поэзия Жанны Аппаевой

Автор: Жанна Аппаева

**

Жел-тылпыуу къаяланы,

Шаудан суучукъну акъгъаны,

Булбулну эрттенги жыры-

Таулу къобузну макъамы.

 

Тауушу жер титиретген,

Кёкде жашнап оюн этген,

Булутлада болады тас

Элия-таулу дауурбас.

 

Бу дуния бизге берген

Бек уллу, ариу да саугъа

Абезеххе  тизилишип

Турадыла Малкъар таула.

 

Азатлыкъ

Жюген салып  тишлерин сындырсанг да,

Ауузлукъгъа тарпан ат юйреналмаз,

Зынтхы берип, къарынын тойдурсанг да —

Азатлыкъсыз ол да болур анга аз.

 

Сен кюрешме, нал салдырыр умут бла,

Термирчиге атны тартып барыргъа:

Тап тюшгенлей, тарпан сайлар, унутма,

Туякъларын  чаба барып жарыргъа.

 

Желге эжиу

Уста къолла сокъгъан къобуз макъамча,

Къаялада таууш этген желге,

Сау табийгъат бирден эжиу тартханча,

Къулакъ сала келе эдим элге,

 

Наратланы бутакълары, ташла да,

Жоргъалада учуп баргъан жашла да,

Терен къаргъа жарты батхан къаудан да,

Деу ташланы тешип чыкъгъан шаудан да, —

 

Кеси жырын хар бириси жырлайды,

Жюрегими бийлей да сагъайта,

Махтау сала сыйлы кёкге, жерге-

Эжиу  эте бары да ол желге…

 

Туу байталгъа жайдакъ минип келгенча,

Таудан тюшюп келе эдим элге,

Орайдалап, эжиу эте билгенча,

Къулакъ сала жырын айтхан желге.

 

 Экили болдум

Сары илячин алып кетди

Арбаздан тауукъ баланы,

Гурт тауукъ къазауат этди-

Ызындан таралып аны.

 

Биреу ант эте къаргъанды

Илячинни  атаргъа,

Ол а терк-терк къагъа къанат

Ташайды бир терен таргъа.

 

Мен а бек сагъышлы болдум,

Айыралмай араларын,

Ол тауукъ баланы урду-

Тойдурурча балаларын…

 

**

Жарылгъан жюрек

Сау болур ючюн,

Кюч салып бакъдым

Аз болду кючюм.

 

Тартылды жара,

Уюгъуп, къызып

Жюрекде къалды

Ёмюрге ызы.

 

Бир хыны сёз да

Унутулмайды,

Жюрекге кирсе

Тынч къутулмайды.

 

Билмеген игиди бирде

Акъ къанкъаз, Чирик кёлде

Сен, жалан да кесинглей

Ырахат жюзюп турдунг,

Ариулугъунг кёз бийлей.

 

Ариулукъ сукъландырады

Кёп адамны кесине,

Алай не ючюн болады…

Сен тюшдюнг да эсиме

 

Кёз жашларым жыйылып,

Жюрекни жарсыу алды,

Сау сагъатха къарамым

Сен жюзген кёлде къалды.

 

Чирик кёлню суулары

Кюзгюча жылтырайла,

Алада сени излеп

Бир кёп кёзле къарайла.

 

Ажымлы ёлгенингден

Жокъду хапар адамда,

Сени учуп кетгенге

Санагъандыла тангда.

 

Билмеген бирде игиди

Ишни тюзюн билгенден.

Аманлыкъчыла кече бла

Бошагъандыла сенден.

 

Къоркъмагъанлай адамладан

Суу жагъада жюзюученг,

Къанат къагъып келгенлеге

Тансыкъ салам бериученг.

 

Жангызлыкъ жоюп къояды

Сенича къанатлыны,

Алларына кесинг келдинг

Кечеги къонакъланы.

 

Саламынгы алмадыла,

Бермедиле аш-азыкъ.

Къанат тюбюнге окъ тийип

Сойланып жатдынг, жазыкъ.

 

Акъыллары андан сора

Бир затха да жетишмеген,

Аги иш бла жолларында

Ёмюрде да  келишмеген-

 

Аллай жашла эдиле.

Семирте болулма азмаз,

Тюзюн айтса, быллайлагъа

«Жашла» дерге да жарамаз!

 

Эрикгенден ёлтюрдюле

Ачдан угъай, бош алай.

Бу сагъатда уа былайда

Туралла жубана, ойнай.

 

Къанкъазны ызындан жиляй

Терекле, суула къалдыла,

Дунияда бир ариулукъгъа

Мискинле палах салдыла.

 

**

Учуп барадыла бизден

Къанатлыла, къачып кюзден,-

Сарнайды жел ызларындан-

Бары да къайтмазларына.

 

Къарайма, жюрегим къыза,

Кетип барадыла узакъ.

Аманлыкъны къолларына

Тюшмесинле жолларында.

 

Терезеде окъа накъыш-

Жууукълашып келеди къыш.

Энди жетге да болурла,

Рахатланып бир солурла.

 

Кёчгюнчюлюкден къайта

 

Къум тюзню отча топрагъы,

Къан уюкъдура санымда,

Бир ауур жарала салды

Кюн кёралмагъан жаныма.

 

Кёп тилек этгенден ауузум

Онг табалмай къургъакъсыды,

Шо бизге да азат берир

Умутда биреу жарсыды…

 

Сау къалгъан таулагъа къайтыр,

Энтта да тиклени кёрюп

Жарсыуун ташлагъа айтыр.

Онюч жыл, онюч сау ёмюр

 

Нек чекгенди миллет азап,

Кимди терс анда,кимди тюз?

Араны заман айырыр.

Мен а айтырыкъма, сёзсюз

 

Ол бизни кёчюрген итле

Кечгинлик тилемедиле,

Дагъыда сюзюлюп келип

Биз кечебиз сизни делле.

 

Дерт тутама мискинлеге,

Жокъду ыспасым, билсинле!

Аллыма келирден алгъа

Аурууларымы бёлсюнле:

 

Къалай бюгедиле белни

Ачыу,бушу-сынасынла!

Къургъакъ чыбыкълай боранда

Желни кётюрмей сынсынла!

 

Халкъ кючюн жыйып жол салды,

Тынгыла, энди мен айтама,

Умут этмесин чырмаргъа,

Ма бир жан, Малкъаргъа къайтама!

 

Аллыма чыгъалмазынгы

Сен адам эсенг ангыла,

Жаханим шайтаны эсенг а

Сёзюме иги тынгыла,

 

Къарангы кече жолумму

Къоркъутур умута марама,

Тыяллыкъ тюйюлсе мени,

Мен ТУУГЪАН ЖЕРИМЕ барама!

 

**

Къан бояула

От бояула

Жан къагъытым

Акъ бояугъа

Жангы жаугъан

Чыммакъ къаргъа

Къара атны

Атдынг, Къайсын,

Къайда тюзлюк

Къайсы жерде

Тишле сындыргъан жюгенде?

Огъесе огъурсуз окъда?

 

**

Суу къыз

Чабакъкъуйрукъ

Алтынчач

Жырлай жиляй

Чакъырады ызындан

Сау къайтмайды

Барама деп базынган

Чирик кёлде

Жюзедиле ёлюкле

Чабакъкъызны уу жюрегин

Сынап кёрлюкле

 

**

Мени халкъым!

Мени жерим!

Тауларым!

Аналагъа  сюймеклигим!

Намыс къартлагъа!

 

Оруслула, жаным, бир тап айтадылыла

Кесинг махтамасанг кесинги, ким махтар..?

 

**

Къар тюбюнде къара топуракъ

Юсюне уа отча къызыл

Къан агъыпды.

 

Бёрю баланы ит этип

Ёсдюрген жашны буту

Таланыпды .

One thought on “Поэзия Жанны Аппаевой

  1. Барындан бек а «Суу къызны» жаратдым, аперим, Жанна! Назмуларынг, ишлеген суратларынгча адамны жюрегине женгил жетедиле.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован.

Этот сайт использует Akismet для борьбы со спамом. Узнайте как обрабатываются ваши данные комментариев.